Αγία Άννα Ηλείας: «Τα αμπέλια που χάθηκαν μαζί με το χωριό»

Από τα εκατοντάδες αμπέλια που υπήρχαν, σήμερα δεν έμεινε ούτε ένα.

Υπήρχε μ

ια εποχή που το χωριό ανέπνεε μέσα από τα αμπέλια του.

Πριν από χρόνια, όπου κι αν γύριζες το βλέμμα σου, έβλεπες κλήματα. Στις άκρες των χωραφιών, δίπλα στα μονοπάτια, πίσω από τα σπίτια, στις πλαγιές και στους κάμπους. Περισσότερα από εκατό αμπέλια ήταν απλωμένα γύρω από το χωριό και κάθε οικογένεια είχε το δικό της κομμάτι γης να φροντίζει. Άλλος είχε λίγες σειρές, άλλος ολόκληρα στρέμματα. Όμως όλοι είχαν κάτι κοινό: το αμπέλι ήταν μέρος της ζωής τους.

Σήμερα δεν υπάρχει ούτε ένα στρέμμα.

Και η εικόνα αυτή πονά περισσότερο όσους έζησαν εκείνα τα χρόνια. Γιατί μαζί με τα αμπέλια δεν χάθηκε μόνο μια καλλιέργεια. Χάθηκε ένας ολόκληρος τρόπος ζωής. Έσβησαν συνήθειες, στιγμές, άνθρωποι και μνήμες που κάποτε έδιναν ζωή στο χωριό.

Οι παλιότεροι θυμούνται ακόμα τις εποχές που ο τρύγος ήταν γιορτή. Δεν ήταν απλώς δουλειά. Ήταν μέρα συνάντησης. Από νωρίς το πρωί ακούγονταν φωνές στα χωράφια. Άνθρωποι κάθε ηλικίας μαζεύονταν για να κόψουν τα σταφύλια. Άλλοι κρατούσαν κοφίνια, άλλοι φόρτωναν τα ζώα, άλλοι κουβαλούσαν τα τσουβάλια και τα παιδιά έτρεχαν ανάμεσα στις σειρές γελώντας.

Κανείς δεν ήταν μόνος του τότε.

Αν κάποιος χωριανός ήταν άρρωστος ή δεν μπορούσε να προλάβει τον τρύγο, οι υπόλοιποι πήγαιναν όλοι μαζί να τον βοηθήσουν. Χωρίς να περιμένουν χρήματα ή αντάλλαγμα. Ήταν αυτονόητο. Γιατί έτσι έμαθαν. Το χωριό λειτουργούσε σαν οικογένεια. Ο ένας ήξερε τον πόνο και την ανάγκη του άλλου.

Σήμερα δύσκολα βρίσκεις τέτοιες εικόνες.

Οι μεγαλύτεροι μιλούν ακόμα για τα πατητήρια που γέμιζαν μούστο. Για τη μυρωδιά του φρεσκοπατημένου σταφυλιού που απλωνόταν στις αυλές και στα σοκάκια. Για τα βαρέλια που γέμιζαν κρασί και έμεναν στις αποθήκες όλο τον χειμώνα.

Κάποιοι έβαζαν τόσο πολύ κρασί που, όπως λένε χαρακτηριστικά, το έπιναν μονοχρονίς. Το κρασί τότε δεν έλειπε ποτέ από το τραπέζι. Ήταν συντροφιά στη χαρά και στη λύπη. Με ένα ποτήρι κρασί έκλειναν συμφωνίες, έλεγαν ιστορίες, τραγουδούσαν και ξενυχτούσαν. Ήταν μέρος της καθημερινότητας. Μέρος της ίδιας της ζωής του χωριού.

Και ύστερα ήρθαν τα χρόνια της σιωπής.

Οι άνθρωποι άρχισαν να λιγοστεύουν. Οι νέοι έφυγαν για τις πόλεις. Άλλοι ξενιτεύτηκαν. Τα σπίτια άρχισαν να κλείνουν και τα χωράφια να μένουν αφρόντιστα. Οι ηλικιωμένοι που έμειναν πίσω δεν είχαν πια τις δυνάμεις να σκάβουν τη γη όπως παλιά. Πολλοί σταμάτησαν την καλλιέργεια λόγω προβλημάτων υγείας. Τα χέρια που κάποτε άντεχαν ώρες κάτω από τον ήλιο, λύγισαν από τον χρόνο.

Κι έτσι, σιγά σιγά, τα αμπέλια εγκαταλείφθηκαν.

Άλλα ξεράθηκαν. Άλλα κόπηκαν. Και σε πολλά χωράφια φυτεύτηκαν ελιές. Ίσως γιατί η ελιά θέλει λιγότερο κόπο. Ίσως γιατί οι εποχές ανάγκασαν τους ανθρώπους να αλλάξουν τρόπο ζωής. Ίσως γιατί δεν υπήρχαν πια αρκετοί άνθρωποι να κρατήσουν ζωντανή την παράδοση του κρασιού.

Όμως όσοι έζησαν εκείνα τα χρόνια ξέρουν καλά πως τίποτα δεν αντικατέστησε πραγματικά τα αμπέλια.

Γιατί το αμπέλι δεν ήταν μόνο παραγωγή. Δεν ήταν μόνο κρασί.

Ήταν οι παρέες στον τρύγο.

Ήταν τα γέλια στα χωράφια.

Ήταν οι κουβέντες κάτω από τα δέντρα μετά τη δουλειά.

Ήταν οι μυρωδιές του Σεπτέμβρη.

Ήταν τα παιδιά που μεγάλωναν μέσα στη γη και μάθαιναν τι σημαίνει κόπος.

Ήταν οι άνθρωποι που άνοιγαν το σπίτι τους και το βαρέλι τους χωρίς να ρωτούν ποιος είσαι.

Σήμερα, αν περπατήσεις στα παλιά μονοπάτια του χωριού, δύσκολα θα πιστέψεις πως κάποτε εκεί υπήρχαν δεκάδες αμπέλια. Εκεί που άλλοτε ακούγονταν φωνές και τραγούδια, τώρα επικρατεί ησυχία. Μόνο ο αέρας περνά μέσα από τα χωράφια που άλλαξαν μορφή.

Και οι παλιοί στέκονται καμιά φορά και κοιτούν σιωπηλοί.

Δεν θρηνούν μόνο τα αμπέλια που χάθηκαν. Θρηνούν τις εποχές που πέρασαν και δεν θα γυρίσουν πίσω. Θυμούνται ένα χωριό πιο ζωντανό, πιο δεμένο, πιο ανθρώπινο. Ένα χωριό όπου οι άνθρωποι είχαν λιγότερα χρήματα αλλά περισσότερο χρόνο ο ένας για τον άλλον.

Ίσως τελικά τα τελευταία αμπέλια να χάθηκαν τη στιγμή που χάθηκε εκείνη η παλιά συντροφικότητα.

Και αυτό είναι που πονά περισσότερο.

Γιατί τα κλήματα μπορεί να ξεράθηκαν.

Όμως οι μνήμες εκείνων των χρόνων συνεχίζουν ακόμα να ριζώνουν βαθιά στις καρδιές όσων τα έζησαν.